มรดกโลกแห่งใหม่"เขาพระวิหาร"

๏ ใช่เสียแค่ปราสาท แต่เสียชาติและเสียหน้า

รัฐบาลไร้เดียงสา ไม่รู้สึกไม่รู้สม

๏ ลุกลี้ไปรับรอง แลลุกลนมีลับลม

ซ่อนเล่ห์อันโสมม ด้วยสามานย์สันดานเดิม

๏ รับรองเป็นของเขา สะเพร่าพลาดสะเพร่าเพิ่ม

โอหัง ยังเหิมเกริม ไม่รู้หนาว ไม่รู้ร้อน

๏ เสียสิทธิ์ ทักท้วงสิทธิ์ เหนือพื้นที่ ที่ทับซ้อน

เสียขวัญ ทวยนาคร และเสียศรีสะเกษศรี

๏ ไม่ใช่เรื่องคลั่งชาติ และไม่ใช่เรื่องไมตรี

เป็นเรื่องเราเสียที ก็เพราะคนของเราเอง

๏ สงสารประเทศไทย ที่ปล่อยให้เขาข่มเหง

แต่นี้ จะร้องเพลง ประเทศไทย...ให้ใครฟัง!

บทกลอน โดย อ.เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์

สำนักข่าวเอเอฟพี รายงานว่า ประชุมคณะกรรมการมรดกโลกครั้งที่ 32 ขององค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาต (ยูเนสโก) ที่เมืองควิเบก ประเทศแคนาดา มีมติเป็นเอกฉันท์ โดยไม่ต้องลงคะแนนเสียง ในการประชุมใหญเวลา 14.00 น. วันที่ 7 กรกฎาคม (ตามเวลาท้องถิ่น) อนุมัติขึ้นทะเบียน 'ปราสาทพระวิหาร' เป็นมรดกโลกของกัมพูชา
ทั้งนี้ ก่อนการลงมติดังกล่าว มีการหารือนอกรอบโดยใช้วิธีให้ตัวแทนจากคณะกรรมการมรดกโลก พูดคุยหารือกับคณะผู้แทนจากประเทศไทย และกัมพูชา รับฟังอยู่คนละห้อง จากนั้นนำข้อเสนอของแต่ละประเทศ ไปเสนออีกฝ่ายให้ทราบ เพื่อให้มีการจัดการตกลงกันได้



ชาวกัมพูชาเดินขบวนเฉลิมฉลอง ตีกลองร้องรำทำเพลงในบริเวณ "พซ่าทเมย" ตลาดขายสินค้าชื่อดังในกรุงพนมเปญ หลังจากองค์การยูเนสโกมีมติขึ้นทะเบียนปราสาทพระวิหารเป็นมรดกโลกแห่งใหม่ล่าสุด

ภายหลังการอนุมัติการขึ้นทะเบียนปราสาทเขาพระวิหาร

แถลงค้านที่นายปองพล อดิเรกสาร ประธานคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยอนุสัญญาคุ้มครองมรดกโลก กล่าวต่อที่ประชุมคณะกรรมการมรดกโลก ครั้งที่ 32 ที่นครควิเบก ประเทศแคนาดาหลังคณะกรรมการมรดกโลกมีมติให้ปราสาทพระวิหารเป็นมรดกโลกเมื่อ 7 ก.ค. 51

ท่านประธานที่เคารพ

ผมในฐานะประธานคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยมรดกโลกของประเทศไทย ใคร่ขอให้นำคำแถลงที่ผมจะกล่าวต่อไปนี้บรรจุไว้ในรายงานการประชุมของคณะกรรมการมรดกโลกครั้งนี้ด้วย

ท่านประธานที่เคารพ

ประเทศไทยตระหนักเป็นอย่างดีว่า อนุสัญญามรดกโลกเป็นเรื่องของความร่วมมือระหว่างประเทศที่มุ่งอนุรักษ์มรดกโลก มุ่งส่งเสริมความซาบซึ้งและการเคารพซึ่งกันและกัน และส่งเสริมสันติภาพด้วยความตระหนักดังกล่าวข้างต้นนั้น ประเทศไทยจึงได้ร้องขอครั้งแล้วครั้งเล่า เพื่อให้ประเทศไทยได้มีส่วนในการเสนอร่วมกัน (Joint Nomination) เพื่อให้ปราสาทพระวิหาร ซึ่งเป็นวัดฮินดูในศตวรรษที่ 11 บนยอดเขาที่เป็นพรมแดนระหว่างไทยและกัมพูชา อันเป็นดินแดนซึ่งยังมีข้อโต้แย้งกันระหว่างประเทศทั้งสองนั้น ได้ขึ้นทะเบียนในลักษณะการเสนอร่วม พวกเรารู้สึกผิดหวังอย่างรุนแรง ที่ข้อเรียกร้องของเราที่จะเสนอให้ปราสาทพระวิหารเป็นมรดกโลกในลักษณะการเสนอร่วมกันนั้น ได้ถูกปฏิเสธครั้งแล้วครั้งเล่า และบัดนี้ปราสาทพระวิหารได้รับการยินยอมให้ขึ้นทะเบียนมรดกโลกเป็นพิเศษ โดยใช้เกณฑ์ข้อที่ 1 เพียงข้อเดียวเท่านั้น อีกทั้งยังปราศจากบริเวณกันชน (buffer zone) ซึ่งทำให้ขาดภูมิทัศน์บริเวณรอบด้านที่จะทำให้ปราสาทพระวิหารได้มีความสง่างาม และความสมบูรณ์ดังที่ควรจะเป็น และด้วยเหตุผลดังกล่าว เราไม่สามารถจะยอมรับการขึ้นทะเบียนเพียงฝ่ายเดียว โดยใช้เกณฑ์เพียงข้อเดียวของปราสาทพระวิหารขึ้นเป็นมรดกโลกได้ เราได้ประสงค์ที่จะให้เลื่อนการพิจารณาการเสนอขึ้นทะเบียนปราสาทพระวิหารไปก่อน จนกว่ารัฐภาคีทั้งสองจะแก้ไขคลี่คลายข้อแตกต่างที่มีอยู่และสามารถจะร่วมกันขึ้นทะเบียน ซึ่งจะเป็นที่ยอมรับทั้งสองฝ่ายได้ เราขอประท้วงการใช้ผังทางภูมิศาสตร์หรือแผนที่ใดๆ ของมรดกโลก ซึ่งอาจจะนำไปสู่ข้อขัดแย้งยิ่งขึ้นและอาจะนำไปสู่เหตุการณ์ที่ไม่เป็นมิตรระหว่างชุมชนที่อยู่รอบๆ บริเวณดังกล่าวในอนาคต
อย่างไรก็ตาม ประเทศไทยเคารพในการตัดสินใจของคณะกรรมการอย่างเต็มที่และรู้สึกขอบคุณท่านประธาน ตลอดจนทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องที่ได้ทำงานหนัก ทั้งก่อนการประชุมครั้งนี้และระหว่างการประชุมด้วย ผมขอให้บันทึกไว้ด้วยว่า พวกเราชื่นชมยินดีในความเป็นวิชาชีพของสภาการโบราณสถานระหว่างประเทศ (อิโคมอส) ดังที่ได้สะท้อนไว้ในเอกสารการประเมินเกี่ยวกับเรื่องนี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ข้อวิจารณ์ที่ตรงไปตรงมาและตรงประเด็น ตลอดจนข้อ สรุปและข้อเสนอแนะซึ่งสอดคล้องอย่างยิ่งกับหลักการแห่งคุณค่าสากลอันโดดเด่น ความถูกต้องแท้จริง และความสมบูรณ์ของมรดกโลก

ข้อสรุปของ อิโคมอส ที่กล่าวว่า ''อิโคมอส พิจารณาเห็นว่าคุณค่าที่สมบูรณ์ของปราสาทพระวิหารเชื่อมโยงอย่างแยกออกไม่ได้กับภูมิทัศน์โดยรอบ และการวางผังและการวางแนวทิศทางซึ่งหันหน้าไปทางเหนือนั้น มีความแตกต่างจากวิหารเขมรอื่นๆ''

ผมขออธิบายแนวทิศทางปราสาทพระวิหารที่หันไปทางทิศเหนือ ซึ่งหันหน้าไปทางประเทศไทย ที่ซึ่งลำน้ำซึ่งไหลมาจากสันปันน้ำบนยอดผาไปสู่สระ ซึ่งจะต้องถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของภูมิทัศน์ที่ศักดิ์สิทธิ์ อันเป็นส่วนสำคัญในการวางแผนพื้นที่แวดล้อมของวัดแบบฮินดู ลำน้ำยังไหลต่อไปลงสู่แม่น้ำมูลในประเทศไทย ซึ่งเป็นแควหนึ่งของแม่น้ำโขง และในบริเวณดังกล่าว ยังมีร่องรอยของชุมชนโบราณ ตลอดจนซากโบราณสถานแบบฮินดูอีกหลายแห่งปรากฏให้เห็นอยู่อย่างชัดเจน

ท่านประธานที่เคารพ

อนุสัญญามรดกโลกนี้ ยังเป็นเรื่องของการส่งเสริมความตระหนักและการมีส่วนร่วม ตลอดจนบทบาทของชุมชนที่จะเสนอมรดกโลก ชุมชนต่างๆ ที่อยู่ทางด้านเหนือของปราสาทพระวิหารในดินแดนของประเทศไทยได้เคยเดินทางไปเยือนและเคารพบูชาที่พระวิหารแห่งมาเป็นเวลานาน นับร้อยๆ ปี ในสมัยโบราณ ชุมชนในท้องถิ่นเหล่านี้ ยังได้รับมอบหมายให้มีหน้าที่ดูแลวัดแห่งนี้อีกด้วย ดังที่มีข้อความปรากฏในจารึกแห่งนี้ อิโคมอส ได้เสนอไว้ว่า ในอนาคตอาจจะมีการขยายเขตแดน ที่จะมีการเสนอร่วมกันเพื่อให้คุณค่าของพระวิหารมีความสมบูรณ์เต็มที่ ซึ่งในข้อนี้ผมเห็นด้วยอย่างเต็มที่ เพราะจะทำให้ชุมชนทางด้านเหนือ ตลอดจนในพื้นที่ข้างล่างด้านใต้ ได้มีส่วนร่วมในการอนุรักษ์และในกิจกรรมทางวัฒนธรรมที่ปราสาทแห่งนี้ ดังที่ได้เคยเป็นไปในอดีต การขึ้นทะเบียนพระวิหาร ควรจะได้มีการขยายในโอกาสต่อไป โดยมีความร่วมมือจากประเทศไทย และจะได้พัฒนาเป็นกรณีตัวอย่างในการเสนอมรดกโลกข้ามพรมแดน (transboundary nomination) และอาจจะเป็นการนำเสนอมรดกโลกผสมผสานวัฒนธรรมและธรรมชาติด้วยก็ได้ ซึ่งจะปูทางที่จะนำไปสู่การยอมรับนับถือซึ่งกันและกัน มิตรภาพ และความร่วมมืออย่างสันติระหว่างประเทศเพื่อนบ้านทั้งสองที่เกี่ยวข้องและระหว่างชุมชนทั้งสองฝั่ง เรายินดีที่คณะกรรมการได้มีข้อความในข้อมติที่เพิ่งจะอนุมัติไป ที่ระบุให้มีการส่งเสริมให้กัมพูชาและไทยร่วมมือกันเพื่อที่จะสงวนรักษาคุณค่าของมรดกแห่งนี้ เราขอบคุณคณะกรรมการที่ได้ตกลงกันว่า ในอนาคตควรมีการขึ้นทะเบียนขยายเพิ่มขึ้นเพื่อจะได้มีคุณค่าตามเกณฑ์ข้อ 3 และ 4 ซึ่งเรื่องนี้ผมเชื่อเป็นอย่างยิ่งว่าภูมิทัศน์ทางวัฒนธรรมและธรรมชาติทางด้านเหนือของปราสาทซึ่งอยู่ในบริเวณพื้นที่ฝั่งไทยและได้รับการขึ้นทะเบียนอนุรักษ์ตามกฎหมายไทยว่ามีความสำคัญเกี่ยวข้องกับปราสาทพระวิหารสมัยโบราณนั้น จะต้องได้รับการพิจารณาตามที่ควรและด้วยความยุติธรรม คณะผู้แทนของเราได้ยื่นเอกสารที่จำเป็นอย่างไม่เป็นทางการ สำหรับการขอขึ้นทะเบียนมรดกโลกลักษณะข้ามพรมแดน (transboundary) เพิ่มขึ้น ให้ศูนย์มรดกโลก เพื่อให้ข้อคิดและให้ความช่วยเหลือในอนาคต เราหวังที่จะร่วมมือกับหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้องในอนาคตอันใกล้นี้ (จบความ)

หมายเหตุ : เป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการของนายปองพล อดิเรกสาร ประธานคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยอนุสัญญาคุ้มครองมรดกโลก แถลงคัดค้านต่อที่ประชุมคณะกรรมการมรดกโลก ครั้งที่ 32 ที่นครควิเบก ประเทศแคนาดา ภายหลังจากที่คณะกรรมการมรดกโลกมีมติให้ปราสาทพระวิหารเป็นมรดกโลกในวันที่ 7 กรกฎาคม 2551

ภาพและข่าวจากมติชนออนไลน์คับ

http://www.matichon.co.th/news_detail.php?id=39943&catid=1